Overweging bij Deuteronomium 4, 1-8 en Marcus 7, 1-23 over wetten en regels

VervloektHet lijkt wel een donderpreek van een dominee, dat slot van het evangelie, dat we zojuist hoorden. Uit het binnenste, uit het hart van de mensen komt allerlei slechtheid voort. Zware dominees houden hun gehoor nogal eens voor dat wij mensen grote zondaars zijn, geneigd tot allerlei vormen van kwaad. In het evangelie van vandaag is gelukkig geen toornige dominee aan het woord, maar Jezus zelf. En bij Jezus weten we: hij heeft de zondaars lief. Bij hem is meer vreugde over één zondaar die zich bekeerd dan over 99 rechtvaardigen. En hij heeft gezegd dat hij is gekomen, niet om te oordelen, maar om te redden. Jezus is niet naïef. Hij bekijkt de wereld niet door een roze bril, en ik denk dat we dat geen van allen willen. Allemaal vinden we dat kinderen goed opgevoed moeten worden. Want het goede komt niet vanzelf naar boven. Regels, wetten, afspraken vinden we belangrijk om het leven in goede banen te leiden; anders wordt het een rotzooitje. Handhaving en toezicht zijn noodzakelijk. Want wij mensen doen niet automatisch het goede. Jezus noemt een rijtje minder goede eigenschappen, die hij bij mensen aantreft. Ook in de katholieke traditie worden wij mensen zondaars genoemd. Een heilige wordt je niet zomaar. In onze traditie wordt gesproken over de zeven hoofdzonden. Hebt u een idee welke dat zijn?

Het zijn hoogmoed, afgunst, toorn, luiheid, gierigheid, gulzigheid en onkuisheid. Die kanten kunnen in ons allemaal naar boven komen. Want niets menselijks is ons vreemd. Gelukkig hebben we in onszelf ook een tegenwicht: de deugden. Wij mensen kunnen echt deugen, goede mensen zijn, als we deze goede kanten steeds opnieuw benutten en oefenen. In onze traditie bestaat ook een lijst van onze deugden, onze goede kanten. Die zitten in aanleg ook in ieder van ons. Het zijn voorzichtigheid, gevoel voor rechtvaardigheid, gematigdheid, moed, geloof, hoop en liefde. De eerste vier werden al genoemd in de oudheid door de Grieken en de Romeinen. Jezus en de eerste christenen hebben er geloof, hoop en liefde aan toegevoegd. Die toevoeging zet heel het praten over goed en kwaad in een ander licht. Dat zien we ook in het evangelie van vandaag. Als liefde een belangrijke waarde is, ja de allerbelangrijkste, dan ga je anders aankijken tegen wetten en regels. Want je ziet dan nog scherper zien dat wetten en regels een eigen leven kunnen gaan leiden. Dat gebeurt als mensen zeggen dat je je aan de regels moet houden, terwijl ze je eigenlijk niet meer goed kunnen uitleggen waarom die regels ooit zijn ingesteld. Jezus botst op dat punt heel erg met de farizeeën. Hij ziet dat ze anderen voortdurend de maat nemen, maar dat ze tegelijkertijd behoorlijk liefdeloos zijn. Dat noemt Jezus hypocriet, en daar hebben de farizeeërs hun slechte naam aan te danken.

F
Waar kun je farizeeërs, hypocriete mensen aan kennen? Ik heb gezocht naar een voorbeeld. We kunnen denk ik hypocrisie onderkennen, ook bij onszelf, als we de wereld indelen in goede en slechte mensen. De wereld bestaat natuurlijk niet uit twee soorten mensen. Maar toch is ook op dit punt niets menselijks ons vreemd. Zo is het heel normaal in ons land dat er een tweedeling wordt gemaakt in hardwerkende burgers en profiteurs. Hoe verleidelijk is het voor sommigen mensen niet, als ze zelf een goed inkomen hebben, om mensen zonder werk op één hoop te gooien en te zien als lui. Ik hoor nogal eens zeggen: “Er is werk genoeg; als je maar genoeg je best doet”. Dat is grote flauwekul. Er kunnen allerlei oorzaken zijn waardoor mensen afhankelijk blijven van een uitkering. En ook als dat voor een stuk hun eigen schuld is, wat is daar dan mis mee? Mogen mensen geen fouten maken, of verkeerde inschattingen? Zijn alle beslissingen en keuzes die wijzelf gemaakt hebben altijd goed geweest? Hoe zou jij het vinden als mensen jou een verkeerde beslissing, die je ooit hebt genomen, levenslang nadragen? Dat zou toch heel liefdeloos zijn? De God waar de bijbel over spreekt is in ieder geval altijd een barmhartige God, een God met wie mensen altijd opnieuw kunnen beginnen en voor wie ieder mens uniek is.

Het evangelie en ook onze kerk hebben een ander mensbeeld dan in onze wereld vaak gangbaar is. Iedereen is een zondaar; iedereen maakt fouten. “Niemand is goed, dan God alleen” zegt Jezus ergens. Niemand is volmaakt, iedereen vliegt in meerdere of mindere mate uit de bocht, en toch moeten we het met elkaar zien te rooien. Wetten en regels zijn nodig om het leven in goede banen te leiden. Maar als wij elkaar betrappen op misstappen, dan staat het gebod van de liefde voorop: ga met respect met de ander om. Probeer te begrijpen wat de ander tot zijn of haar gedrag gebracht heeft, zonder het goed te praten. Ga na wat jij zelf had gedaan als je in zijn of haar schoenen had gestaan. Wees dus rechtvaardig maar ook barmhartig. Wijs niet op de splinter in het oog van de ander, als je niet aanspreekbaar bent op de balk in je eigen oog. Deze benadering, hoe belangrijk is ze om onze samenleving menselijk te houden. De bijbel houdt ons vandaag belangrijke dingen voor. Mogen we van God de kracht krijgen om er ook naar te leven.
 

 

© 3eenheidparochie 2012 - 2018          --- Disclaimer ---       --- Privacy verklaring --- ↑ Top