Overweging over de strijd om onze ziel, bij Genesis 3,9-15 en Marcus 3, 20-35


We hoorden een prachtige passage uit het scheppingsverhaal. Het eindigde met vijandschap. De Schepper ziet een intense vijandschap tussen de slang en Eva. De nakomelingen van de vrouw, wij mensen dus, zullen steeds proberen de kop van de slang, de duivel, het kwaad, te verpletteren. En de slang zal steeds proberen de mensen te vergiftigen via een beet in hun hiel. De aanval is bij de kop of bij de hiel. Ik heb me afgevraagd waarom beide partijen een andere strategie, een ander doel hebben: de kop of de hiel. En ik kwam tot het volgende. Als wij mensen iets wat niet goed is willen bestrijden of terugdringen, dan lukt dat het beste als we het kwaad recht in de ogen zien, nauwkeurig in kaart brengen en met gerichte actie aanpakken. Daar is ook een mooie Nederlandse uitdrukking voor: de koe bij de horens vatten. Wat niet goed is kan bij onszelf zitten, of bij een ander of in de maatschappij als geheel. Bijsturen in de goede richting doe je heel bewust, met oog voor de realiteit. De slang daarentegen, de duivel, de verleiding door het kwaad gaat anders te werk: geniepig, sneaky, gebruikmakend van je zwakke plekken. Dat beeld van de kop en de hiel is dus zo gek nog niet. We hebben nog een andere uitdrukking voor die aanval op de hiel: we spreken van de achillespees, de zwakke plek in de hiel.

Adam en EvaWie goed wil, wie de situatie wil bijsturen, pakt de koe bij de horens. Onszelf of een ander of de maatschappij in de goede richting bijsturen, daar is veel bewuste inzet voor nodig. Je moet echt je ogen goed de kost geven en je verantwoordelijkheid nemen. Dan kun je echt samen een stap vooruit zetten. Maar er zijn ook krachten die tegenwerken, in jezelf, in anderen, in de maatschappij. Stemmen die inspelen op je onderbuikgevoelens, op je angst, op je verwarring. Stemmen die de wijsmaken dat de werkelijkheid simpel is. Die ons bijvoorbeeld laten zeggen: anderen zeggen wel dat je verslaafd bent aan drank; maar jij weer dat je goed maat weet te houden. Terwijl dat niet zo is; je vraatzucht of je afhankelijkheid van drank heeft je in de greep. Er kan ook een stem in je zijn die je vertelt waarom je relatie zo stroef gaat. Een stem in je achterhoofd die steeds zegt: als de ander maar wat liever was en zich meer aanpaste aan jou, dan zou alles beter gaan. Terwijl je ook kritisch naar jezelf moet kijken: waar heb ik steken laten vallen? Het eerste was een voorbeeld van hoe je jezelf ziet. Het tweede ging over jouw relatie met een ander. Ik wil nog een derde voorbeeld noemen, over een stem die vanuit de maatschappij op je afkomt; een stem waar je je door kunt laten meesleuren. Een stem die je zegt: als we de moslims maar wegjagen, de gulden weer invoeren en uit de Europese Unie gaan, dan wordt alles beter. Het is een visie waar heel veel verwarring en haat in verscholen zit. Verkeerde idee├źn, versimpelde voorstellingen van zaken: ze kunnen bij je binnensluipen en greep op je krijgen, sneaky, zonder dat je er erg in hebt. Als je later alsnog tot inzicht komt kun je uitroepen: wat heb ik mezelf voor de gek gehouden!

De Schrift zegt dat er een strijd tussen de nakomelingen van Eva en van de slang. Tot op de dag van vandaag leeft die strijd, in alle mensen, dus ook in ons. De eerste christenen hebben in de tekst uit Genesis een voorbode gezien van de latere strijd tussen Maria en de slang. U kent denk ik wel het beeld uit de Apocalyps: Maria met de slang aan haar voeten; zij verplettert zijn kop. Maria is de nieuwe Eva, en Christus is de nieuwe Adam. Samen zijn zij het teken van het nieuwe verbond tussen de Schepper en ons mensen. Het verbond is echt vernieuwd: Christus heeft ons de heilige Geest van liefde gezonden. Als we open staan voor de kracht van die Geest kunnen we van binnenuit weerstand te bieden aan de sneaky verleidingen van het kwaad.

In het evangelie zie je hoe angst zich meester maakt van mensen. Maria en andere verwanten van Jezus maken zich zorgen over Jezus vanwege de weg die hij gaat. Moet hij niet wat dimmen, omdat het anders heel fout afloopt? De schriftgeleerden uit Jeruzalem gaan nog een stapje verder. Ze zeggen: die Jezus is in de ban van de duivel zelf. Hij drijft duivels uit omdat hij het op een akkoordje gegooid heeft met de baas van alle duivels. Hij is in de ban van een onreine geest.
Uitdrijven van DuivelsJezus heeft door hoe vals die redenering is. Voor zijn familie heeft hij misschien nog enig begrip. Maar de schriftgeleerden zijn echt in de ban van een kleingeestige visie. Ze hebben geen enkele zelfkritiek; ze zitten gevangen in een tunnelvisie. Jezus geeft de schriftgeleerden lik op stuk. Hij vindt het onzin wat ze zeggen over het pakt dat hij zou zijn aangegaan met de duivel. Als de ene duivel de andere duivel uitdrijft, dan houdt het rijk van satan geen stand. Jezus richt geen kwaad aan; Hij heeft lief, doet recht, geeft hoop. De tekst zegt ook waarom Hij dat kan: in Hem is Gods Geest. Dat maakt hem sterk. Hij laat zich niet vastbinden, zodat een ander zijn huis kan leegroven. Ook een sterk beeld uit de tekst van het evangelie.

We hebben Pinksteren achter ons; de helper, de heilige Geest is over ons uitgestort. Die Geest van God, die liefde is, helpt ons om te ontspannen. Ze helpt ons om onbevangen te kijken naar onszelf, naar mensen om ons heen en naar de maatschappij. Gedragen door de Geest kunnen we beter onderscheiden wat angsthazerij is en wat ons echt verder helpt. Laten we met elkaar altijd open blijven staan voor wat de Geest ons ingeeft.
© 3eenheidparochie 2012 - 2018          --- Disclaimer ---       --- Privacy verklaring --- ↑ Top