Overweging bij Johannes 15, 1-8 over 'in de Heer zijn'

De wijnstok en de ranken; het is een sterk beeld. Iedereen beseft dat er geen druiven komen als de plant niet goed verzorgd wordt. Wij kunnen onszelf wel zien als ranken; want we willen zelf ook vrucht dragen. Snoeien, grenzen stellen, opvoeding dus, hoort daarbij. Een vruchtdragende plant moet goed geaard zijn en voldoende voedsel krijgen. Dat voelt nog steeds als een aantrekkelijk beeld. Als we onszelf dan met een wijnstruik vergelijken, dan beseffen we dat het voedsel zowel materieel als geestelijk is. In het evangelie staat dat Jezus over dat geestelijk voedsel zegt: “Ik ben de wijnstok; jullie zijn de ranken. Blijft in mij, dan blijf Ik in u”.

De afgelopen 50 jaar zijn veel katholiek gedoopte mensen op dit punt afgehaakt. De band met Jezus als het geestelijk voedsel bij uitstek, dat voelde voor velen als benauwend. Dat had alles te maken met het Rijke Roomsche Leven, een tijd, tot in de jaren ’60, met een grote nestwarmte, maar ook met een grote sociale controle. Daar wilden velen vanaf. Leve de vrijheid. We leven nu in een andere tijd. Als we nadenken over de toekomst van onze kerk, dan is het belangrijk daarbij stil te staan. In het dagblad Trouw las ik over een boek met als titel 'Ongelofelijk, over de verrassende comeback van religie'. De schrijfster ervan, Yvonne Zonderop, geboren in 1955, is katholiek opgevoed maar deed er jaren niets meer aan. Maar ze neemt om zich heen en ook bij zichzelf een groeiende interesse in religie waar. Mensen om haar heen die naar de kerk gaan, schrijvers en intellectuelen die het geloof opnieuw waarderen, plus allerlei jonge mensen die er open voor staan, onbevangen, zonder trauma's. Ze zegt: “Voor die generatie is de bevrijding uit religie en verzuiling wel zo'n beetje uitgewerkt, sterker: we zijn aan de grens daarvan gekomen. Je ziet hen worstelen met het gebrek aan ankers, het gebrek aan grenzen; ze moeten alles maar zelf uitzoeken. Ze zijn vrij van alles, maar iets anders is waartóe ze vrij zijn - er is geen basis. Niks is meer waar, alles is relatief. Dát is moeilijk!".

Ik herken dat wel. Als het klopt is de vraag, hoe we daar samen op inspelen. Daarover gaat het in het hele project van de vitalisering. We houden het bestaande niet overeind want we zitten in een fase van krimp. Wat moeten we nu doen om aataizen te sluiten bij de behoefte aan verdieping bij jonge mensen? Want zo leg je nu de basis voor de kerk van morgen. Marion Korenromp en Hedwig Mensink hebben als pastoraal werker het meest contact met jonge godzoekers. Omdat ik vooral met diaconie bezig ben heb ik dat minder. Ik kijk naar mijn eigen kinderen, die nu in de 20 zijn. Alle drie hebben ze een band met de kerk en met het christelijk geloof. Mensen vragen mij wel eens hoe dat toch mogelijk is. Ik antwoord dan dat we hen vanaf hun babytijd om de drie jaar een week meenamen naar Taizé, een oecumenisch klooster in Bourgondië, Frankrijk. Sinds hun pubertijd gaan ze daar zelf regelmatig naartoe, met een groep en later alleen.

Waarom is Taizé zo belangrijk geweest voor hun geloofsontwikkeling? Ik denk dat ze daar ervaren hebben, net als mijn vrouw en ik, dat je ziel open kan gaan als je in een sfeer van aanbidding en onderlinge verbondenheid gericht bent op Christus. Er is de schoonheid van de liturgie met zijn vierstemmige samenzang, er is ruimte voor het mysterie van Gods liefdevolle nabijheid bij ieder van ons, er wordt onderling heel veel gepraat over hoe je leven is en waar je troost en houvast uit kunt putten. Geen prekerige nadruk op goed mens zijn en op normen en waarden, maar juist oog voor ieders kwetsbaarheid en ieders zoektocht naar een zinvol bestaan. Mijn kinderen voelden zich daar wel bij, en mede daardoor hebben ze de band met kerk en geloof vastgehouden.

Ooosterse Kerken 2018 289x400Op deze zondag van 29 april is er in onze kerk extra aandacht voor de oosterse kerken. Daarmee zijn bedoeld de oosters orthodoxe kerken in het Midden Oosten die een band met Rome hebben. Hun liturgie is overal weer anders, maar wat ze verbindt is een sterke contemplatieve gerichtheid, een sterk gevoel voor het mysterie van God. Net als in Taizé dus. Katholieke vluchtelingen uit Irak en Syrië nemen hun sterke geloofsbeleving met zich mee naar ons. Wij kennen de sfeer van die liturgie ook van vieringen met het Lysenkokoor of het Utrechts Byzantijns koor. In de basiliek heb je nu het koor Bychantium, met byzantijnse liturgie in het Nederlands. In Utrecht heb je de vieringen van de gemeenschap Wladimirskaja. Wij moeten en kunnen dat hier in de Nicolaas niet elke zondag na gaan doen. Maar we kunnen denk ik wel veel van deze vorm van liturgie leren. Niet het ik en het gezellig samen kerk centraal stellen bijvoorbeeld, maar een gemeenschap willen zijn met Christus in het midden.

Lange tijd was het zo dat we wat meewarig spraken over mensen die “in de Heer” zijn. Dat waren dan christenen, met name van evangelische kerken, die zich in onze ogen helemaal opsloten in hun hallelujageloof.

Wijnstok rankenMaar als je zo praat heb je toch een soort blikvernauwing, en heb je geen oog voor de bijzondere waarde voor ieder van ons van een levende band met Christus. In onze tijd kunnen we ons weer meer onbevangen openstellen voor het geestelijk voedsel dat Hij ons geeft. Hij is echt de wijnstok, en wij, de ranken, zijn nauw met Hem verbonden. Hij geeft ons leven een fundament, een anker. Hij is de bron van alle liefde. Moge die liefde ons steeds weer vervullen.
© 3eenheidparochie 2012 - 2018          --- disclaimer --- ↑ Top